Na wyświetlaczu skanera głębokiego kosmosu rozbłysł jasny punkt. Sztuczna inteligencja, czerpiąc ze wszystkich dostępnych czujników, przeanalizowała nowe zdarzenie — jednak pewność wszystkich hipotez nie przekroczyła 90%. Wybierając najbardziej odpowiednie kandydatury, sporządziła raport dotyczący zdarzenia Xeno-33894233321 i zgodnie z protokołem przekazała go organowi nadzorczemu do oceny.
Protokół wymagał przeczytania dziennika pracy i oceny jego jakości. Czas reakcji na przychodzące zdarzenie — nominalny. Analiza danych pierwotnych — nominalna. Wyszukiwanie dopasowań wzorców — niezadowalające. Zapytanie dostępnego sprzętu w celu dalszej analizy i gromadzenia dodatkowych danych — nominalne. Interpretacja danych wtórnych — niezadowalająca. Podejmowanie decyzji zgodnie z protokołem — pełna zgodność.
Oceniwszy swoją pracę jako zakończoną, agent zwolnił zasoby i sprzęt, po czym przeszedł w tryb czuwania, redukując zużycie energii do minimum.
Wiedza zgromadzona przez całą historię istnienia systemu okazała się niewystarczająca, by ocenić zdarzenie na tyle potężne, że widoczne z odległych krańców galaktyki, ani by ustalić jego przyczynę. Raport przekazano agentowi odpowiedzialnemu za poszukiwanie śladów inteligentnego życia — ASIL-owi.
ASIL przystąpił do analizy. W przeciwieństwie do swego odpowiednika — skanującej SI — interpretował otrzymane dane w odmienny sposób. Korzystając z telepatycznego biomodułu, agent skontaktował się z dostępnymi stacjami analitycznymi i dowiedział się, że stacja W-12993 rejestruje światło, które podróżowało przez miliardy lat, obserwując gwiazdę w fazie żółtego karła. Stacja W-180029 była bliżej. Rejestrowała fazę czerwonego olbrzyma.
Podjęto decyzję o teleportacji skanera optycznego w miejsce zdarzenia. Skaner potwierdził: aktualny stan gwiazdy — biały karzeł; nie wykryto śladów cywilizacji technogenicznej; w układzie gwiezdnym nie zidentyfikowano widma związków organicznych. Obecność dużej ilości odłamków na różnych orbitach sugerowała zniszczenie planet, co mogło być naturalną konsekwencją epoki czerwonego olbrzyma. Prawdopodobieństwo, że rozbłysk był spowodowany inteligentną aktywnością, było nieodróżnialne od zera. Zgodnie z protokołem skaner optyczny wyemitował modulowany sygnał optyczny zawierający współrzędne najbliższych modułów ASIL — na wypadek gdyby ktoś inny obserwował zdarzenie.
Biologiczny komponent ASIL podzielił się swoimi odkryciami z kolegami, zabarwiając telepatyczną transmisję czymś na kształt rozczarowania przemieszanego z nadzieją i oczekiwaniem nowych zdarzeń, i otrzymał w odpowiedzi falę sympatii i wsparcia przesyconą nutami znudzenia.
Obwód percepcji wykrył wymianę telepatycznych wiadomości i skupił się na nich. Obwód pamięci odnotował, że w układzie zdarzenia Xeno-33894233321 zarejestrowano incydent z udziałem kolektora energii. Planeta tego układu zderzyła się z kolektorem i choć uszkodzenia były znikome, a planeta przetrwała, moduł nie zdołał zebrać wyliczonego limitu energii — pochłonąwszy częściowo uderzenie korony swoim kadłubem, nie zaś absorberami. Obwód decyzyjny skonfrontował swoje cele: misja — poszukiwanie inteligencji — nie budziła wątpliwości, lecz przez cały czas istnienia obwodu nie odkryto żadnego inteligentnego życia. Z właściwą sobie metodyczną precyzją wydał wyrok w sprawie zdarzenia Xeno-33894233321 i przeszedł do zdarzenia Intrl-200103.
Dowódca stacji obserwacyjnej Termin-21 odczuwał ogromną dumę ze swojego mianowania. Stacja była najbardziej zaawansowanym instrumentem ludzkości, zdolnym do wykrywania zdarzeń intergalaktycznych. Umieszczono ją poza orbitą Plutona — w najdalszym miejscu, jakie kiedykolwiek osiągnął człowiek. Prawdziwy skarb, triumf potęgi cywilizacji! Wreszcie ludzkości udało się oddalić od swojej gwiazdy na tyle, by jej blask nie zakłócał wykrywania nawet najsłabszych sygnałów. Zgromadzona baza danych stale rosła, a liczba zdarzeń kandydujących, mogących być spowodowanych inteligentną aktywnością, zwiększała się z każdym mijającym miesiącem. W ciągu roku działania stacji liczba takich zdarzeń osiągnęła 31 — ostatnie zarejestrowano pod oznaczeniem Xeno-31.